Barok

Dat ze op de tuinkabouter gaat afstuderen, dat zegt ze al lang niet meer. Haar vrienden in het theater vinden dat grappig, op de universiteit is ze nog nooit iemand tegen gekomen die daar om moet lachen. Veel serieuze mensen op de universiteit. Toch zou het een geschikt onderwerp kunnen zijn, hoewel er weinig vakliteratuur over te vinden is.

Ze zitten in een restaurant, de professor met het zuinige lachje en nog een professor, want je hebt twee professoren nodig die in je geloven als je wil promoveren. De tweede professor lacht graag. Als ze lacht is dat niet zuinig. Ze lacht vanuit haar buik, voluit en heel hard. Schuddebuiken noemt ze het zelf. Schuddebuiken, ze gebruikt er een woord van vroeger voor om haar manier van lachen te omschrijven. De professor met de lach vanuit de buik heeft al veel eerder aangegeven dat ze twijfels heeft of ze wel geschikt is om Anna te begeleiden en dat is niet omdat ze niet in kabouters gelooft, maar omdat ze het onderwerp te breed vind en zij daar niet genoeg vanaf weet.

De professor die Anna ‘ons kandidaatje’ noemt - terwijl de drie dames aan tafel toch niet zo heel veel in leeftijd schelen - de professor met het zuinige lachje noemt haar onderwerp niet te breed, ze noemt het: barok.

Jij schrijft barok, zegt ze.

Op de universiteit hebben ze een bijzonder taalgebruik als ze je willen beledigen. Ze bestempelen je tot een vertegenwoordiger van een periode in de kunstgeschiedenis. Als je te horen krijgt dat je schrijfstijl barok is, dan is dat geen compliment. Stijlperiodes die als barok worden aangeduid hebben als kenmerk dat ze druk zijn, vol, veel details, emotioneel, in tegenstelling tot klassiek beheerst, en getuigen niet altijd van goede smaak.

Romantisch is ook zo’n scheldwoord.

Jij bent romantisch, heeft ze vaak te horen gekregen op de universiteit. Hier wordt op de universiteit niet een lezer van Boeket-reeks boekjes mee bedoeld, maar de stroming in de Westerse cultuur aan het eind van 18e eeuw en het begin van de 19e eeuw in de kunst en het intellectuele leven zich deed gelden. En wat zegt Wikipedia over de Romantiek?

In de romantiek werd, in reactie op de Verlichting, de subjectieve ervaring als uitgangspunt genomen. Hierdoor kwamen introspectie, intuïtie, emotie, spontaniteit en verbeelding centraal te staan.

Als je op de universiteit romantisch genoemd wordt, believe me: not good.

Ik ga weer studeren, zeg ik tegen Indy. Aan de universiteit

Wat ga je studeren?

Cultuurwetenschappen. Heb al een idee voor de scriptie. De symboliek van de tuinkabouter.

Indy zwijgt. Een halve seconde heeft ze geloofd in mijn wetenschappelijke carrière.

Dat wordt onderschat, zeg ik. Onderzoek naar schijnbaar triviale onderwerpen zoals de tuinkabouter. In zijn boek De geschiedenis van de lelijkheid heeft Umberto Eco het over de tuinkabouter.

Dat is Umberto Eco, dat wil nog niet zeggen dat jij iets slims kan zeggen over de kabouter, zegt Indy.

Daarom ga ik ook studeren, zeg ik.

Dat is goed, zegt Indy. Ik denk dat jij gaat bewijzen dat uiteindelijk alles terug te leiden is tot de tuinkabouter.

Ja, dat gaat ze bewijzen, nu vijf jaar later. Ze gaat bewijzen dat uiteindelijk alles terug te leiden is op de tuinkabouter. Maar eerst moet ze weten wat wetenschap is, dat de Verlichting niets met gloeilampen te maken heeft, ze moet weten waarom barok en romantiek op de universiteit zo laag gewaardeerd worden, dat moet ze eerst weten.

Ze zitten in het restaurant, de professor met het voorzichtige lachje en de professor met de volle lach.

Ik denk niet dat je het in je hebt om onderzoeker te worden, zegt de zuinige professor, wil je niet liever essayist worden? Maar ook daar heeft ze haar twijfels over of Anna dat kan.

Wat jammer toch dat door je studie er een fotograaf verloren is gegaan. Je denkt als een fotograaf, zegt ze alsof ze plotseling een groot inzicht krijgt.

Ja, ze denkt als een fotograaf wat een verrassing. En fotografen die gaan niet recht op hun doel af, zoals de professor van haar verlangt. Fotografen zijn geen kapiteins op een schip dat een rechte koers vaart. Fotografen zigzaggen, ze springen van ijsschots naar ijsschots, nemen omwegen. Lees Peer Gynt:

eromheen gaan

Het motto in het toneelstuk Peer Gynt geschreven door Hendrik Ibsen in 1867, met de muziek van Edvard Grieg is: Ga eromheen. Nergens recht op af, of dwars doorheen, ga eromheen.  Volgens Wikipedia betekent dit: altijd maar de makkelijkste weg kiezen. Je kan het motto ook anders lezen. Eromheen gaan is niet de makkelijkste weg kiezen, eromheen gaan is een manier om moeilijkheden te overwinnen of inzichten te verwerven. Net zoals je niet recht in de zon kunt kijken, kan je soms beter niet recht op je doel afgaan, dat is een gedachte die in de wetenschap leeft, maar in het echte leven is dat niet altijd de beste methode.

Geduld dus, dit is een langzaam verhaal...

anna

de tuinkabouter

De tuinkabouter

Ik denk niet dat je het kan, zegt de professor met een lachje. Dit is niet de spectaculaire openingszin die Anna in gedachten heeft voor haar verhaal. Een openingszin is belangrijk in een verhaal.  

Dat ze gaat promoveren op de tuinkabouter, zegt Anna. Dat was de openingszin die ze in gedachten had. 
Dat kan niet, zegt de schilder. De schilder heeft grijs haar en een chronisch droevig gezicht, hij is ouder dan Anna, de vrouw die eeuwig kind gebleven lijkt. 

Ik ga promoveren op de tuinkabouter, zegt Anna. 
Dat kan niet, zegt de schilder. Je bent zelf een tuinkabouter. 

Je kan op elk onderwerp promoveren, lacht de professor bij wie Anna op gesprek is om de mogelijkheden te bespreken. Op de tuinkabouter of op pluchen knuffels, dat kan, de professor betwijfelt of Anna het kan, dat is het probleem. Anna loopt de houten trap op richting kamer van de professor. Ze moet wachten, professoren hebben het altijd druk. Ze plannen hun aganda’s vol van minuut tot minuut. Een afspraak duurt een uur maximaal. Na een uur, de volgende afspraak. Na een tijdje ontwikkel je een gevoel hoe lang een uur duurt zonder op de klok te kijken. Een uur nooit langer en liefst korter. Anna staart uit het raam. Ze ziet de tuin, de klaslokalen en de voormalige gymzaal die nu als collegezaal in gebruik is. Het zal de laatste keer zijn dat ze er komt. Na vier jaar studeren en een jaar lang proberen een onderzoeksvoorstel te schrijven voor haar docterstitel gaat de professor haar uitleggen dat ze het niet kan. Je kan op elk onderwerp promoveren als je het kan. De professor denk niet dat ze het kan en wil haar niet langer begeleiden. 
Jij hebt geen zitvlees, zegt ze. 
Jij maakt geen enkele gedachte af, zegt ze. 
Je verhalen meanderen, zegt ze, er komt geen einde aan. 
Je moet ook eens een verhaal afmaken. Als je er alleen maar over blijft denken in je hoofd, dan blijft het magisch en prachtig. Als het eenmaal op papier staat dan is het heel gewoon. Als je nooit iets opschrijft, ja dan... Je moet doelen stellen, zegt de professor. Schrijf gewoon dat boek, want promoveren, ik denk niet dat je dat kan. 

Ik ga een boek schrijven, zegt Anna tegen de schilder. Een boek over een proefschrift dat nooit geschreven werd. 
Het is toch geen verkapte poging om alsnog te promoveren, vraagt de schilder die haar langer kent dan vandaag. 
We’ll see, zegt Anna. Waarom begin je geen weblog heeft de professor gezegd die medelijden met Anna heeft en haar probeert te helpen een doel te vinden. Anna knikt, ze heeft al jaren een weblog, maar een professor spreek je niet tegen. Een professor kijk je dom aan en je knikt ja,ja. Ze heeft al jaren een weblog.

De welkomstekst is: 
welkom op de weblog, 
van Anna no picture 
na twintig jaar theatervormgeving, setdressing, beeldbewerking en fotografie 
It is time for a change. 
een studie... arts and social sciences 
op dit blog een verslag naast studie en werk vind u hier snapshots hotspots, klein leed en dat ene detail dat opvalt... 

na drie jaar arts and social sciences... en een master Artistic Research op weg naar...? 

ze scheepten zich in voor een mentale tocht, die in het kleine, het specifieke en het particuliere naar oorzaken zoekt... 
een verslag 
welkom 

Dat heeft ze geschreven vijf jaar geleden vlak voor het begin van haar studie. En ze is al ruim een jaar klaar met haar studie en is op weg naar...? Ze weet het niet. Anna weet niet waar ze naar op weg is. Zou de professor gelijk hebben dat ze geen doel heeft. En de dingen niet afmaakt. Ze er aan begonnen aan het verhaal. Op haar weblog leest ze het terug. 

Dit is het begin van een langzaam verhaal. Een verhaal voor mensen met geduld. Het begint vandaag maar had op elke andere dag kunnen beginnen, het begint met een kunstwerk, ook dat is toeval, maar toeval bestaat niet. Hoe het verhaal eindigt vertelt de geschiedenis niet. Wie op voorhand de geschiedenis wil kennen moet weten dat in voltooiing zich de dood aftekent, het is maar dat u het weet. Dit heeft ze geschreven op 19.11.12, het is nu 26.10.13 en de professor zegt tegen haar dat ze geen doel heeft, de dingen niet afmaakt en ‘het niet kan’. Waarom is ze op 19 november 2012 een verhaal begonnen dat ze nooit heeft afgemaakt? Omdat ‘in de voltooiing zich de dood aftekent?’. En wat betekent dat dat? 

Mensen met geduld, ze is er op de universiteit niet veel tegen gekomen. Veel ongeduldige mensen. Zou dat een eigenschap van slimme mensen zijn dat ze erg ongeduldig zijn? Vandaag heeft de professor tegen haar gezegd dat er aan haar geen wetenschapper verloren is gegaan, dat ze beter stukjes kan gaan schrijven dan wetenschap beoefenen. De stukjes die Anna schrijft vind de professor grappig. Ze moet er om grinniken. De waarheid liegen, is de titel van een boek van Simon Carmiggelt. Hij schreef dagelijkse columns in het Parool. ‘Stukkies’ noemde hij ze zelf. Hij maakte mensen aan het lachen met zijn stukjes. Ze had de professor proberen uit te leggen wat dat is, de waarheid liegen. Ze begrijpt haar niet. 

anna